"All our invention and progress seem to result in endowing material forces with intellectual life, and in stultifying human life into a material force." – Karl Marx

فقط وقتيكه فرد بالفعل انسانى، شهروند تجريدى را به خود بازگردانده باشد...وقتيكه قدرت اجتماعى خود را طورى ادراك و سازماندهى كرده باشد كه ديگر نيروى اجتماعى همچون قدرتى سياسى از او جدا نشود، فقط در آنموقع است كه رهايى انسانى كامل ميگردد.-- کارل مارکس


Monday, April 17, 2023

 پیش‌نویس مقاله‌‌ای ‌درباره‌ی کتاب فردریش لیست: «نظام ملی اقتصاد سیاسی»

 

نوشته‌ی: کارل مارکس

ترجمه‌ی:  علی رها

 

توضیح: متن پیش‌رو برگرفته از ترجمه‌ی انگلیسی پیش‌نویس مقاله‌ای است که در جلد چهارم مجموعه‌ آثارمارکس و انگلس سپتامبر ۱۸۴۵ منتشر شده است. این مقاله نقدی است بر کتاب فریدریش لیست (۱۸۴۶-۱۷۸۹)، اقتصاددان آلمانی، Das nationale System der politischen Oekonomie, Stutgard, 1841 . این مقاله بنا بر گزارش ویراستار انگلیسی به‌تازگی کشف شده و نسخه‌ی اصلی آن نزد نوه‌های جنی لانگه، دختر بزرگ مارکس، بود. به هرحال، چندین صفحه‌ی این مقاله مفقود شده است. در متن زیر کلیه‌ی عبارات درون دو ابرو از خود مارکس، و درون دو قلاب از مترجم انگلیسی و گاهی فارسی است.

***

 

Wednesday, April 12, 2023

انسان‌ باوری مارکس برای امروز

 انسان‌ باوری مارکس برای امروز

یادداشت مترجم: در سال ۱۹۶۵ همایشی فلسفی-سیاسی از اندیشمندان سراسر جهان برگزار شد که سپس توسط اریک فروم در مجموعه‌ای زیر عنوان انسان‌باوری سوسیالیستی گردآوری و منتشر شد. دراین همایش اندیشمندان برجسته‌ای چون ارنست بلوخ، لوسین گلدمن، کارل کوسیک، هربرت مارکوزه، آدام شفت، لئوپولد سنگور، ایروینگ فیشر، رایا دونایفسکایا و بسیاری دیگر شرکت داشتند. متن انگلیسی این مجموعه در پیوند انتهای مقاله قابل دسترسی است. متن پیش‌ رو ترجمه‌ی مقاله‌ی رایا دونایفسکایا دراین همایش است. دونایفسکایا، فیلسوف انقلابی فقید (۱۹۸۷-۱۹۱۰)، بنیان‌گذار انسان‌باوری مارکسیستی در آمریکا و نویسنده‌ی آثاری چون «مارکسیسم و آزادی»، «فلسفه و انقلاب»، و «رزا لوکزامبورگ، جنبش رهایی زنان، و فلسفه‌ی انقلاب مارکس» است.

Tuesday, April 11, 2023

آموزه‌هایی از مارکس در ۱۴ مارس

 آموزه‌هایی از مارکس در ۱۴ مارس

 

آیا ۱۴۰ سال پس از درگذشت مارکس کماکان می‌توان از او آموخت؟ پیکره‌ی ایده‌های او را نمی‌توان در یک مقاله، یک کتاب و حتی دهها کتاب خلاصه کرد. بیوگرافی واقعی مارکس، یک بیوگرافی نظری است. 

 

شاید برای شروع بتوان طرحی متفاوت ارایه کرد؛ اما فقط به‌عنوان نقطه‌ی شروع و بس. مثلا آیا تاکنون به ذهن کسی خطور کرده است که مسیر حرکت و دیالکتیک خود-تکاملی مارکس را با میانجی‌گری کلیه‌ی مقدمه ها، پیش‌گفتارها و پی‌گفتارهای او دنبال کند؟ این به خودی خود یک طرح کامل است که بی‌تردید زمان می برد و نیازمند پژوهش است. 

فقر و جنایت در: ''دولت نمونه'' بلژیک

 فقر و جنایت در: ''دولت نمونه'' بلژیک

کارل مارکس: «نیو راینیشه زایتونگ»، شماره ۶۸، ۷ اوت ۱۸۴۸

 

 

     کلن، ۶ اوت. اجازه دهید یکبار دیگر به بلژیک نظر افکنیم، به ''دولت نمونه'' مشروطه ی ما، به الدورادوی[1] [El Dorado] سلطنتی با گسترده ترین مبنای دموکراتیک، دولتمردان برلین و مایه ی افتخار «کلنیشه تسایتونگ».

 

     برای شروع، اجازه دهید به وضعیت اقتصادی نگاه کنیم که قانون اساسی بسیار تمجیده شده ی آن صرفا چارچوب پر زرق و برق آن را تشکیل می دهد.

 

     [نشریه ی] «مانیتور» بلژیک – بلژیک هم «مانیتور» خود را دارد – خبر زیر را در باره ی وسیع ترین رعایای لئوپولد[2] [Leopold] درج کرده است: مسکنت.

 

ارباب و بنده

 ارباب و بنده

برگزیده ای از فصلی با همین نام در پدیدارشناسی ذهن هگل

 

     [یادداشت: از آنجا که فصل معروف «ارباب و بنده» نزاع آن اضداد را به سان مبارزه ی مرگ و زندگی ترسیم کرده و در این فرآیند وحشت بنده از فرمانروای مطلقه را به ضد خود تبدیل کرده به خود-آگاهی می رسد، این فصل دائما در نقاط عطف تاریخی به روی صحنه می آید. کلیه ی کوشندگانی که امروز جان خود را به خطر انداخته اند، با مبارزات انقلابی خود، فصل جدیدی را به روی آزادی گشوده اند. آنها با سردادن فریاد «زن، زندگی، آزادی»، تاریخ سازند – آنها هم معمار و هم نگارنده ی تاریخ اند. فرآیند «شدن» تاریخ اینگونه است.]

سهمی در بازنمایی 'قطعه ماشین ها' در «گروندریسه»

 سهمی در بازنمایی 'قطعه ماشین ها' در «گروندریسه»

 

مقدمه

 

گروندریسه، نه کاپیتال است و نه 'اولین پیش نویس' آن، اما از جهاتی، افق بی کران آن حتی از کاپیتال نیز فراتر می روند. چنانچه آن را در پرتو دستاوردها و نوآوری های کاپیتال بررسی کنیم، بی تردید کاستی های بسیاری در آن خواهیم یافت – چه در رابطه با مفهوم بدیع کار دوگانه (کار مجرد و کار مشخص)، چه در ارتباط با شکل ارزشی و خصلت بتواره ی کالا، ترکیب ارگانیک سرمایه، و الخ. با این وجود، گروندریسه نقطه ی عطفی در شکوفایی و فرایند تکوین نظری مارکس است که ماحصل قریب به یک دهه پژوهش است، که به قول مارکس «به شکل تک نویسی برای پالایش افکارم در دوره های بسیار متفاوتی نگاشته شده اند.» اگر کاپیتال ثمره ی بیش از ۲۰ سال (۱۸۸۳-۱۸۶۱) تلاشی پیگیر است که دست آخر ناتمام ماند، گروندریسه معرف انفجار خودانگیختگی ذهنی خلاق است که ۸۰۰ صفحه را بدون انقطاع در ظرف ۶ ماه به قلم کشید. درست لست که به قول مارکس این یک «پیش نویس نامرتب» [rohentwurf] است، اما به هیچ وجه آنگونه که برخی استدلال می کنند، نمودار «اندیشه ورزی بی میانجی» و یا «بی واسطگی حس و اندیشه» نیست.